Pierwsze kroki: skoroszyt, dane i formatowanie

Kryterium to nie tylko „równa się”. Możesz porównywać liczby i daty, wykluczać wartości i szukać fragmentów tekstu. Najważniejsze zapisy:

• ">5000" — większe niż 5000; ">=5000" — większe lub równe,
• "<10" — mniejsze niż 10; "<=10" — mniejsze lub równe,
• "<>zapłacona" — wszystko, co jest różne od „zapłacona”,
• 0 albo "=0" — dokładnie zero (liczbę możesz podać bez cudzysłowu),
• "" — puste komórki; "<>" — komórki niepuste.

Przykład: =LICZ.JEŻELI(H2:H151;">=5000") policzy zamówienia o wartości co najmniej 5000 zł.

Symbole wieloznaczne działają w kryteriach tekstowych:

• * (gwiazdka) — dowolny ciąg znaków, także pusty: "*Sp. z o.o.*" znajdzie każdą nazwę, w której występuje „Sp. z o.o.”, a "Papier*" — każdą, która zaczyna się od „Papier”,
• ? (znak zapytania) — dokładnie jeden dowolny znak: "FV/00?/2026" obejmie faktury od FV/001 do FV/009,
• ~ (tylda) przed * lub ? — gdy szukasz samej gwiazdki lub znaku zapytania jako zwykłego znaku.

Operator i komórka. Jeśli próg jest w komórce (np. w K1 wpisujesz 5000), operator łączysz z adresem znakiem &: =LICZ.JEŻELI(H2:H151;">="&K1). Zapis ">=K1" w całości w cudzysłowie to błąd — Excel szukałby wtedy tekstu „K1”, a nie zawartości komórki.

Gdy pytanie brzmi „ile łącznie?”, a nie „ile razy?”, potrzebujesz SUMA.JEŻELI. Funkcja ma trzy argumenty:

1. zakres sprawdzany — gdzie Excel szuka warunku (np. kolumna z handlowcami),
2. kryterium — warunek, zapisany tak samo jak w LICZ.JEŻELI,
3. zakres sumowany — skąd brać liczby do zsumowania (np. kolumna z wartościami).

=SUMA.JEŻELI(C2:C151;"Tomasz Wrona";H2:H151) — zsumuje wartości z kolumny H we wszystkich wierszach, w których w kolumnie C jest „Tomasz Wrona”.

Trzeci argument jest opcjonalny. Gdy go pominiesz, Excel zsumuje sam zakres sprawdzany: =SUMA.JEŻELI(H2:H151;">=5000") to łączna wartość wszystkich dużych zamówień.

ŚREDNIA.JEŻELI działa identycznie, tylko zamiast sumy liczy średnią: =ŚREDNIA.JEŻELI(B2:B91;"Hurtownia Bałtyk Sp. z o.o.";E2:E91) to średnia kwota faktury dla jednego kontrahenta. Jeśli żaden wiersz nie spełnia warunku, funkcja zwróci błąd #DZIEL/0! — możesz go ukryć funkcją JEŻELI.BŁĄD z lekcji 3. Wynik zaokrąglisz funkcją ZAOKR z lekcji 2.

Prawdziwe pytania rzadko mają jeden warunek: „ile zamówień Ewy z Warmii?”, „ile papieru mamy poniżej 10 sztuk?”. Do tego służą funkcje z końcówką .WARUNKI / .WARUNKÓW. Podajesz w nich pary: zakres; kryterium; zakres; kryterium… Wiersz jest brany pod uwagę tylko wtedy, gdy spełnia wszystkie warunki jednocześnie (jak ORAZ z lekcji 3).

LICZ.WARUNKI — liczenie:

=LICZ.WARUNKI(C2:C51;"Papier";D2:D51;"<10") — ile pozycji z kategorii Papier ma stan poniżej 10 sztuk.

SUMA.WARUNKÓW — sumowanie. Tu jest najważniejsza różnica: zakres do zsumowania podajesz jako pierwszy, a dopiero potem pary warunków:

=SUMA.WARUNKÓW(H2:H151;C2:C151;"Ewa Sadowska";D2:D151;"Warmia") — sprzedaż Ewy Sadowskiej w regionie Warmia.

ŚREDNIA.WARUNKÓW ma ten sam układ co SUMA.WARUNKÓW: najpierw zakres, z którego liczysz średnią, potem pary warunków.

A co z „LUB”? Funkcje .WARUNKI łączą warunki wyłącznie przez „i”. Gdy chcesz policzyć zamówienia z Warmii lub z Mazowsza, dodaj dwie funkcje: =LICZ.JEŻELI(D2:D151;"Warmia")+LICZ.JEŻELI(D2:D151;"Mazowsze"). Dwa warunki na tej samej kolumnie w jednej LICZ.WARUNKI dadzą zero — komórka nie może być jednocześnie „Warmia” i „Mazowsze”.

Data w Excelu to liczba (kolejny dzień od 1 stycznia 1900 r.), tylko wyświetlana w formacie daty. Dlatego na datach działają te same operatory co na liczbach: ">=", "<" itd.

Okres, np. luty 2026, opisujesz dwoma warunkami na tę samą kolumnę dat — „od” i „do”:

=SUMA.WARUNKÓW(H2:H151;C2:C151;"Ewa Sadowska";B2:B151;">="&DATA(2026;2;1);B2:B151;"<"&DATA(2026;3;1))

Krok po kroku:

1. Pierwszy argument — zakres sumowany (wartości w H).
2. Para 1 — handlowiec w kolumnie C.
3. Para 2 — data w kolumnie B większa lub równa 1 lutego: ">="&DATA(2026;2;1). Funkcja DATA(rok;miesiąc;dzień) tworzy datę niezależnie od ustawień regionalnych komputera.
4. Para 3 — data mniejsza niż 1 marca: "<"&DATA(2026;3;1).

Dlaczego „mniejsza niż pierwszy dzień następnego miesiąca”, a nie „mniejsza lub równa 28 lutego”? Bo nie musisz pamiętać, ile dni ma miesiąc, a jeśli w komórkach są daty z godziną (np. 28.02.2026 14:30), warunek „<=28.02” by je pominął.

Zamiast wpisywać daty w formule, możesz wpisać je do komórek, np. początek okresu w K1, a koniec (wyłącznie) w L1: ">="&K1 i "<"&L1. Gdy chcesz liczyć „na dziś”, użyj DZIŚ(): =SUMA.WARUNKÓW(E2:E91;F2:F91;"niezapłacona";D2:D91;"<"&DZIŚ()) to suma niezapłaconych faktur, których termin już minął. Pamiętaj, że DZIŚ() zmienia wynik każdego dnia.

Teraz połączysz wszystko w jedno zestawienie — tabelkę, w której wiersze to handlowcy, a kolumny to miesiące. To typowy raport, o który prosi szef.

1. W K2:K5 wpisz nazwiska handlowców.
2. W L1:N1 wpisz pierwsze dni miesięcy: 2026-01-01, 2026-02-01, 2026-03-01. Żeby widzieć nazwy miesięcy, ustaw format: Narzędzia główne → Format liczb → Więcej formatów liczb → Niestandardowe i wpisz mmmm.
3. W L2 wpisz formułę:
   =SUMA.WARUNKÓW($H$2:$H$151;$C$2:$C$151;$K2;$B$2:$B$151;">="&L$1;$B$2:$B$151;"<"&NR.SER.DATY(L$1;1))
4. Przeciągnij ją w prawo do N2, a potem cały wiersz w dół do wiersza 5.

Funkcja NR.SER.DATY(data;1) przesuwa datę o jeden miesiąc, więc dostajesz pierwszy dzień następnego miesiąca. Znaki $ działają jak w lekcji 2: $K2 — kolumna z nazwiskami stała, wiersz się zmienia; L$1 — wiersz z datami stały, kolumna się zmienia.

Najczęstsze błędy i jak ich uniknąć:

• Zakresy różnej wielkości — w SUMA.WARUNKÓW i LICZ.WARUNKI kończy się to błędem #ARG!. Sprawdź, czy wszystkie zakresy mają te same numery wierszy.
• Spacje i literówki w danych — „Wrona ” ze spacją na końcu nie zostanie policzony. Pomaga lista rozwijana (lekcja 7 pełnego kursu) i czyszczenie tekstu (lekcja 6 pełnego kursu).
• Liczby zapisane jako tekst (zielony trójkąt w rogu komórki) — SUMA.JEŻELI je pominie. Zaznacz je i użyj wykrzyknika „Konwertuj na liczbę”.
• Operator bez & — ">=K1" zamiast ">="&K1.